„Rok 2026 będzie rokiem kapitana Ludomira Mączki” zdecydowali członkowie Zachodniopomorskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego. Na rok ten przypadają bowiem dwie rocznice: setna – urodzin kapitana Ludomira i dwudziesta – jego odejścia na wieczną wachtę.
1974, 17 lutego, wyspa Saint Lucia: Ludomir Mączka na Marii w zatoce Soufrière
fot. Wojciech Jacobson
Ludomir Mączka (urodzony 22 maja 1926 r. we Lwowie, zm. 30 stycznia 2006 r. w Szczecinie), nazywany przez przyjaciół „Ludojadem” przez kilkanaście lat przemierzał świat na pokładzie swojego jachtu s/y Maria, pokazując, że pasja, determinacja i miłość do natury mogą być motorem do niezwykłych przygód. Jego życie było świadectwem odwagi, skromności i szacunku do ludzi oraz otaczającego świata.
1983: Ludomir Mączka na Marii
fot. Wojciech Jacobson
Kapitan Ludomir zostawił po sobie nie tylko historie, ale i wartości, które nadal inspirują kolejne pokolenia żeglarzy i podróżników. Nie pozostawił żadnej książki, ale jego pamięć żyje dzięki książkom, które napisali o nim inni[1], filmom[2], licznym wspomnieniom i dziesiątkom listów, które wysyłał ze swych podróży.
Maria w Trzebieży
arch. Leszek Pawlicki
Pamięć o „Ludojadzie” utrwala „Nagroda im. Ludomira Mączki – Żeglarz Roku” przyznawana za szczególne osiągnięcia w zakresie żeglarstwa i pomnik dłuta Pawła Szatkowskiego, stojący w szczecińskiej Alei Żeglarzy na Bulwarze Piastowskim.
2015, 16 maja, Szczecin: Odsłonięcie pomnika kpt. Ludomira Mączki w Alei Żeglarzy: niebiesko-czerwoną szarfę, którą przepasana była rzeźba, rozwiązali: kpt. Wojciech Jacobson, przyjaciel i towarzysz wielu rejsów Ludomira Mączki i Dariusz Sell – bratanek stryjeczny i najbliższy krewny Ludomira; autorem rzeźby jest Paweł Szatkowski z Kołobrzegu
fot: Cezary Aszkiełowicz / Agencja Gazeta
Kapitan Ludomir był absolwentem geologii Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1955 roku uzyskał stopień instruktora żeglarstwa, a dwa lata później – jachtowego kapitana morskiego. Należał do Bractwa Wybrzeża, mając w Mesie Polskiej cyfrę 6 i imię „Monje del Mar” – Mnich Morski.
W 1965 roku wziął udział w rejsie jachtu Śmiały wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej, jednak prawdziwą legendą stały się jego wyprawy na jachcie Maria. W latach 1973-1984 opłynął na nim kulę ziemską, zapisując się na trwałe w historii światowego żeglarstwa.
1984: Ludomir Mączka na Marii
fot. Wojciech Jacobson
W latach 1985-1988 na jachcie Vagabond’eux, przepłynął z Francji do Francji przez Przejście Północno-Zachodnie z zachodu na wschód; było to podczas ekspedycji zorganizowanej przez Janusza Kurbiela, ale tylko Ludomir Mączka i Wojciech Jacobson uczestniczyli we wszystkich etapach rejsu.
1988, Arktyka kanadyjska: Ludomir Mączka na Vagabond’eux
fot. Wojciech Jacobson
W 1999 roku kapitan Ludomir ponownie wyruszył w podróż dookoła świata „szlakiem Magellana”. Wyprawę musiał przerwać w Nowej Zelandii ze względu na stan zdrowia; jacht przejął wówczas kpt. Maciej Krzeptowski.
2000, 22 lutego: Ludomir Mączka na Marii podczas podejścia do Cieśniny Magellana
fot. Maciej Krzeptowski
Ludomir Mączka za swoje dokonania został uhonorowany w 2002 roku prestiżową nagrodą Super Kolos 2001 – za 30 lat żeglugi, 160 tysięcy mil morskich i życie poświęcone morzu.
Zmarł 30 stycznia 2006 roku w Szczecinie. Urna z jego prochami spoczęła 6 lutego 2006 roku na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.
Miejsce spoczynku Ludomira Mączki na szczecińskim Cmentarzu Centralnym:
granitowy nagrobek zaprojektowany został przez Magdalenę Jacobson-Ostrowską;
przy prawym górnym rogu płyty – cairn (patrz: ►Wojciech Jacobson: „Cairn dla Ludka”)
fot. Magdalena Jacobson-Ostrowska
Pomnik Ludomira Mączki, dłuta Pawła Szatkowskiego, w szczecińskiej Alei Żeglarzy na Bulwarze Piastowskim
źródło: Szczecin nie jest wioską.com
Na podstawie materiałów i tekstów
Zachodniopomorskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego
Dobór ilustracji i przypisy: Periplus.pl / kr
[1] Np. (wg dat publikacji):
Jacobson, Wojciech. „Marią” do Peru. Gdańsk : Wyd. Morskie, 1976;
Pisz, Antoni Jerzy. „Marią” przez Pacyfik. Gdańsk : Wyd. Morskie, 1982;
Rybczyńska, Anna. David Walsh: „Marią” do Polski. Toronto, ON : The Numbered Ed., 1995;
Krautschneider, Rudolf. Ludojad. Ústí nad Orlicí : Magalhães-Cano, 2002;
Krzeptowski, Maciej. „Marią” dookoła świata 20 lat później. Warszawa /Pelplin : Poznaj Świat / Wyd. Diecezji Pelplińskiej Bernardinum, 2005;
Jacobson Wojciech i Maciej Krzeptowski ; Teresa Radziejewska [tłumaczka]. Mam na imię Ludomir / My name is Ludomir. Wołczkowo : Oficyna In Plus, 2008;
Zamorski, Jan W. Z „Marią” przez życie i oceany. Toronto : White-Red Anchor Publishing, 2010;
Zamorski, Jan W. Ludek – żeglarz absolutny; opowieść o kapitanie Ludomirze Mączce. Agde : Andrzej Kowalczyk, 2018.;
Jacobson Wojciech. Od równika do bieguna, czyli „Marią” do Hawru i… dalej. Szczecin : Estimark, 2022.
[2] Np. „Kaprys »Ludojada«” – film dokumentalny; reż. Andrzej Androchowicz; zdjęcia: Janusz Pietrzykowski; 30 min.; TV Szczecin, 1973 <https://cyfrowa.tvp.pl/video/morza-i-rzeki,kaprys-ludojada,58759480>